استفاده هاي صلح آميز از فضاي ماوراي جو
استفاده هاي صلح آميز از فضاي ماوراي جو
ترجمه : رضا بابا زاده
از اولين روزهاي آغاز عصر فضا ، جامعه بين المللي قوياً بر استفاده صلح آميز از فضاي كيهاني تاكيد كرد. اگرچه اين موارد در اغلب اسناد سازمان ملل و پيمانهاي مرتبط با حقوق فضا مشهود مي باشند و هنوز 47 سال پس از پرتاب اسپوتنيك واژه « صلح آميز » فاقد يك معني معتبر و موثق مي باشد. در تفسير اوليه و كلي از واژه « صلح آميز» در ارتباط با فضاي كيهاني معني « غيرنظامي » بودن آن در ذهن مجسم مي شود كه بنظر مي رسد در دو كشور ايالات متحده و اتحاد جماهير شوروري آن را بين خود تقسيم كرده باشند. معهذا اندكي پس از پرتاب سفاين مصنوعي، ايالات متحده اعمال تغييرات در معني « استفاده هاي صلح آميز » را آغاز نمود و ادعا كرد كه واژه مذكور به معني « عدم تجاوز » است نه به معني « غيرنظامي كردن ». براساس اين ديدگاه تمامي استفاده هاي نظامي از فضاي كيهاني مادامي كه جنبه تجاوزكارانه بخود نگيرد به موجب بند 4 ماده 2 منشور سازمان ملل كه « تهديد و استفاده از زور » را منع نموده است قانوني قلمداد شده و مجاز شناخته مي شود.
از آغاز عصر فضا، اتحاد جماهير شوروي ( سابق) در طول ساليانه متمادي براين عقيده بود كه « صلح آميز» يعني «غيرنظامي » و لذا تمامي فعاليتهاي فضايي غيرصلح آميز و احتمالاً غيرقانوني بود. با اين وجود حتي در طول همين مدت زمان نيز شوروي اقدام به استقرار چندين ماهواره نظامي در مدار نموده و در طرحهاي نظامي خود بر افزايش چشمگير فن آوري فضايي متكي شد. در نهايت اتحاد شوروي و ساير كشورها كه واژه « صلح آميز» بودن را تفسير مي كنند براين موضوع اتفاق نظر دارند كه ممكن است فضاي كيهاني براي اهداف نظامي نيز مورد استفاده قرار گيرد. اين تغيير رويه توسط نماينده هيئت نمايندگي غربي در كميته ويژه جلوگيري از مسابقه تسليحاتي در فضا در كنفرانس خلع سلاح به اين شرح مطرح گرديد. اگرچه در بعضي از موارد « صلح آميز » بودن به معني «غيرنظامي » كردن است ولي هر نوع ابهامي در اين مورد ، با بهره برداري نظامي از فضا كه توسط كشورها بطور رسمي اعلام مي گردد برطرف مي شود.
در اين مقوله، مرز بين « نظامي كردن » و « تسليحاتي كردن » فضا بايد روشن شود. اگر برخي بر اين عقيده اند كه نظامي كردن فضا با پرتاب ماهواره هاي مخابراتي اوليه براي اهداف نظامي آغاز گرديد، بنظر مي رسد تسليحاتي كردن فضا نيز با استقرار سلاحهاي نظامي در مدار شروع شده باشد كه مي توانست به اهدافي در فضا و روز زمين حمله نمايد. اگرچه تاكنون معني معتبرو موثقي از « سلاحهاي فضايي» وجود ندارد ، ولي تجهيزاتي در فضا مستقر شده اند كه به طور غيرمستقيم داراي ظرفيت تخريبي بالايي هستند ( مانند ماهواره هايي كه به منظور ناوبري GPS هواپيماها و هدايت دقيق موشك هاي هدايت شونده ، مورد استفاده قرار مي گيرند). در عين حال ماهواره ها به خودي خود داراي قدرت تخريبي نمي باشند و استفاده از آنها براي ماموريتهاي نظامي به معناي تسليحاتي كردن فضا نيست. در اين مقوله بين دو دسته از تجهيزات نظامي يعني « مؤلفه قدرت « در قالب سلاحهاي ضربتي و « پشتيباني قدرت » ( نظيرسيستم هاي مخابراتي ، فرماندهي و كنترل حساسه ها و جستجوگرها) وجه تمايزي قرار داده شده است.
استفاده هاي نظامي از فضاي ماوراي جو و نظامي سازی فضا در دوران جنگ سرد
از آغاز عصر فضا، هردو كشور آمريكا و شوروي سابق، برنامه هاي زيادي را توسعه داده و اجرا نمودند كه بيشتر ماهيت نظامي داشت تا ماهيت غيرنظامي و علمي . در ايالات متحده تا قبل از سال 1946، پروژه به اصطلاح RAND [1] ، گروهي از متخصصين فني را متحد نموده و مقاله را در مطالعه تجزيه و تحليل امكانات مهندسي براي طراحي يك سفينه مصنوعي زميني منتشر نمودند و به اين نتيجه رسيدند كه چنين وسيله اي ويژگي ها و مصارف نظامي زيادي خواهد داشت . در سالهاي بعد مطالعات بيشتري كه توسط منابع متعدد بعمل آمد مشخص گرديد كه مي توان از ماهواره مصنوعي و ساخت دست بشر بعنوان ابزار و وسيله اي براي شناسايي استفاده نمود. قابل ذكر است كه در سالهاي اوليه استفاده از فضا و اكتشافات فضايي، ايالات متحده بر اين مهم تاكيد مي كرد كه پيشرفت هاي آينده فضايي بايد « تماماً بر اهداف صلح آميز و علمي » متمركز گردد و با اين هدف، آزمايش ماهواره ها و موشك ها بايد زيرنظر « بررسي و مشاركت بين المللي » قرار گيرد وبه همين ترتيب آيزنهاور گفته بود : « من پيشنهاد مي كنم كه ما بايد در اين موضوع موافقت كنيم كه فضا بايد فقط براي اهداف صلح آميز مورد استفاده قرار گيرد ما درارتباط با اين موضوع در يك لحظه سرنوشت ساز تاريخ قرار داديم ... و فضاي كيهاني نبايد براي استفاده هاي صلح آميز بشر اختصاص داده شده و اهداف جنگي آن ناديده گرفته شود.
پرتاب اسپوتنيك اولين ماهوارة ساخت دست بشر توسط شوروي در 4 اكتبر 1957 آغازگر رقابت گسترده بين اين دو كشور بود كه در طول سالهاي جنگ سرد هم ادامه پيدا كرد. نظر به اينكه هر دو قدرت فضايي به اهميت فضا در « ابعاد گسترده » پي برده بودند » لذا پرتاب اسپوتنيك نه تنها به عنوان يك دست آورد علمي قابل توجه بلكه بعنوان آغازگر يك انقلاب عظيم نظامي با پيامدهاي خارق العاده محسوب شد. وزير امور خارجه وقت امريكا جان فاستر داگلاس ، پرتاب اسپوتنيك را « چرخش قابل توجه در تلاش جهاني بين امپرياليزم نظام كمونيستي و دنياي آزاد» توصيف نمود. اين موضوع كه قدم بعدي شوري ها استقرار جنگ افزار در فضا خواهد بود موجب نگراني پنتاگون گرديد.
ارتش امريكا و مشاورين متعدد آيزنهاور رئيس جمهور امريكا را ترغيب نمودند تا براي مقابله با افزايش توان فضايي شوروي، برنامه پرتاب جنگ افزارهاي فضايي را به مورد اجرا گذارد ولي او از گسترش سابقه تسليحاتي در فضا امتناع ورزيد. در سال 1958، آيزنهاور در نامه اي به نيكلاي بلگارين نخست وزير شوروي، پيشنهاد نمود كه دو ابرقدرت از فضا « فقط براي اهداف صلح آميز» استفاده نمايند نه براي « آزمايش موشك هايي كه براي اهداف نظامي طراحي شده اند». بنابراين بنظر مي رسد كه در سالهاي آغاز بين جنگ سرد ، دو كشور اصلي استفاده كننده از فضا درارتباط با « منابع مشترك خود در پرهيز از برخوردهاي نظامي ورقابت در فضا » به توافق رسيدند.
در خلال اين مدت، در حالي كه هر دو كشور شوروري و ايالات متحده علناً اعلام نمودند كه فضاي كيهاني بايد « منحصراً » فقط براي اهداف صلح جويانه در نظر گرفته شود، هر دو آنها به طور محرمانه ، ماهواره هاي متعددي را طراحي و پرتاب مي نمودند كه براي اهداف نظامي بكار گرفته مي شد. در آغاز سال 1960 ايالات متحده برنامه هاي متعدد ساخت ماهــواره را بــا رمــز (سامانه هاي موشكي و ماهواره اي ) كرونا – ساموس و جستجو ( Discover) به مرحله اجرا درآورد كه احتمالاً اولين سامانــه هاي شناســايي فضا پايــه محسوب مي شد. ظاهراً به علت محدوديت هاي فن آوري در توسعه سامانه ضد ماهواره، موضوع شناسايي فضايي توسط ماهواره بعنوان يك موضوع اعتمادساز و تبادل اطلاعات قانوني بين امريكا و اتحاد جماهيــر شوروي طي قرارداد محرمانه اي بين واشنگتن و مسكو به امضائ رسيد. در واقع اوليــن معاهــده محــدود كــردن سلاحهاي استراتژيك ( Strategic Arms Limitation Treaty – SALT) در سال 1972 بين امريكا و شوروي امضاء شد. هر دو طرف توافق كردند كه به منظور به رسميت شناختن اهميت تجهيزات شناسايي ماهواره اي در جهت حفظ بازدارندگي مؤثر و همچنين براي كاهش جو عدم اعتماد در تصميم گيري مبتني بر اطلاعات واقعي كسب شده از اقدامات طرف مقابل « تجهيزات فني شناسايي ماهواره اي » يكديگر را مورد حمله قرار ندهند. پس از توافق طرفين و در طول مابقي سالهاي جنگ سرد شناسايي و مراقبت سه عملكرد مهم و اساسي داشت . جمع آوري اطلاعات فني، تعيين هدف و تشخيص و مراقبت از كنترل سلاحها ( كه بعنوان روش هاي فني نظارتي غيرمزاحم [2] ] بدون ملاحظه[ شناخته مي شود).
ساير استفاده هاي ماهواره هاي نظامي ( يعني براي ارتباطات و ناوبري، كشف انفجارهاي هسته اي در فضا، پرتاب موشك و تشخيص وضعيت جوي و آب و هوا)، براي هر دو ابرقدرت بعنوان اقدامات قانوني و مفيد مورد پذيرش قرار گرفت. در طول دهه پس از 1957، تعداد و كيفيت سامانه هاي نظامي مستقر در فضا به طور مداوم افزايش يافته و برنظامي شدن فضا به شدت تاثير گذاشت. اندكي قبل از سال 1967 يعني سالي كه پيمان فضاي كيهاني لازم الاجرا گرديد، ماهواره ها تقريباً بعنوان جزء لاينجراي سلاحهاي پدافندي هر دو كشور شوروري و امريكا درآمدند.
علاوه بر استفاده از ماهواره ها براي مقاصد متنوع نظامي هر دو ابرقدرت جنگ افزارهاي ضد ماهواره اي متعددي را آزمايش نمودند كه شامل تجهيزات مستقر در زمين ، دريا، هوا و فضا بود كه از انرژي جنبشي و تجهيزات تابش مستقيم انرژي استفاده مي كرد. توسعه جنگ افزارهاي ضدماهواره شوروي از اوايل دهه 1960 آغاز گرديد. اولين آزمايش در 64-1963 انجام شد و به طور مداوم تا سال 1982 ادامه داشت . در نوامبر 1983 كشور شوري يك تعليق يك طرفه در ازمايشات جنگ افزارهاي ضد ماهواره ها را اعلام نمود . اين تعليق تا سال 2004 ادامه داشت. در سال 1983 ايالات متحده ، در اجراي بخشي از برنامه نوآوري در جنگ افزارهاي استراتژيك (كه بعنوان جنگ ستارگان نيز شناخته مي شد ) تجهيزات پرتاب جنگ افزارهاي ضدماهواره را مورد آزمايش قرار داد. معهذا، برنامه جنگ ستارگان متوقف گرديد و تاكنون ايالات متحده هيچ نوع جنگ افزار ضد ماهواره در فضا مستقر نموده است. لذا اگرچه هر دو ابرقدرت در زمان جنگ سرد بدنبال توسعه و گسترش جنگ افزارهاي فضايي بودند، به نظر مي رسد هيچيك از دو طرف جنگ افزاري را حداقل به طور آشكارا ( و علني ) در فضا مستقر ننموده اند.
بايد توجه داشت كه مجمع عمومي سازمان ملل به پيدايش موضوع استفاده از فضاي ماوراي جو به سرعت پاسخ داده در 14 نوامبر 1957، مجمع عمومي سازمان ملل اولين قطعنامه يعني قطعنامه 1148 خود را در مورد فضا به تصويب رساند كه مقرر مي داشت از فضا « منحصراً براي اهداف صلح آميز» استفاده شود سال بعد، مجمع عمومي گفتگوي چند جانبه اي را در موضوع « پرسش هايي درارتباط با استفاده صلح آميز از فضاي كيهاني » مطرح نمود كه در طول اين گفتگوها كلمه « صلح آميز » توسط كيه اعضاء شركت كننده متضاد كلمه « نظامي» مورد استفاده قرار گرفت. موضع اتخاذ شده توسط اعضاء اين گفتگوها در قطعنامه شماره 1348 منعكس گرديد كه به موجب آن كشورها اين موضوع را كه « فضاي كيهاني فقط بايد براي اهداف صلح آميز مورد استفاده قرار گيرد» بعنوان يك هدف عمومي به رسميت شناختند. ضمناً اين قطعنامه كميته خاصي را به منظور استفاده صلح آميز از فضا تشكيل داد كه يك سال بعد طي قطعنامه شماره 1472 بعنوان يكي از كميته هاي قانوني مجمع عمومي سازمان ملل رسميت يافت. بعلاوه، بايد توجه داشت كه كنفرانس خلع سلاح سازمان ملل از سال 1981 به منظور جلوگيي از تسليحاتي كردن فضاي كيهاني و تنظيم معاهده اي براي كنترل استفاده هاي نظامي از فضاي كيهاني ، اصلاحيه اي را براي « جلوگيي از مسابقه تسليحاتي در فضا» تنظيم و گفتگوهايي را نيز انجام داده است.
پيشرفت هاي سالهاي 1990
در دهه 1990، محيط فضا براي طرحهاي نظامي به يك محيط ضروري تبديل شد. كليه ملزومات متعلق به فضا در سامانه هاي نظامي در سال 1991 كاملاً روشن شد. جنگ خليج فارس « بعنوان اولين نبرد قضايي» ناميده شد زيرا براي اولين بار بود كه طيف وسيعي از تجهيزات فضايي نظامي در اين برخوردهاي منطقه اي مورد استفده قرار گرفت. اگرچه ماهواره ها نمي توانند مستقيماً به اهداف حمله نمايند ، ولي به گفته پنتاكون اين تجهيزات كه امكانات جستجو، هدف گيري، شناسايي ارتباطات، ناوبري و اخطار حمله موشكي به مؤلفه هاي « افزايش قدرت » تبديل شدند.
در طول جنگ خليج فارس در سال 1991، دو سامانه پدافندي تقريباً 80% نياز مخابرات نظامي را تأمين نمودند. روند ديگري كه در سالهاي 1990 آغاز گرديد، بروز انقلاب در رايانه و ارتباطات راه دور بود كه به طور وسيعي موجب افزايش استفاده هاي خصوصي از ماهواره گرديد . در سال 1996، 30 درصد از كل ماهواره ها در مالكيت شركتهاي خصوصي قرار گرفته و توسط آنها بكار گرفته شد. يكي ديگر از عوامل بازار ماهواره ها در طول دهه مذكور افزايش استفاده دوگانه از ماهواره ها بود كه كاربران تجاري و نظامي خدمات دريافتي از هر ماهواره را مابين خود تقسيم نمودند.
هزينه استفاده نظامي از ماهواره هاي تجاري بسيار پايين تر و زمان دسترسي به اطلاعات آنها نيز بسيار وسيع تر بود بعنوان مثال : بنظر مي رسد كه ماهواره هاي تجاري 18 ماه پس از سفارش آماده مي گردند در صورتي كه توسعه و گسترش ماهواره هاي امنيت ملي ممكن است 10 تا 15 سال به طور انجامد.
مضافاً اينكه درا واخر قرن بيستم ، كشورهاي ديگري نظير فرانسه و چين اگرچه در وسعت محدودتر، در كنار فدراسيون روسيه و ايالات متحده استفاده از فضا را با اهداف نظامي آغاز نمودند. بايد متذكر شد كه براساس گزارشات موجود در سال 1999 بيش از 40 ماهواره از حدود 20 كشور در عمليات يوگسلاوي با سازمان پيمان آتلانتيك شمالي ( ناتو) همكاري نمودند. بنابراين يك بار ديگــر ثابت شد كه فضا بعنوان هسته مركزي و وسيله اي براي افزايش توان نظامي در جنگ هاي مدرن مورد استفاده قرار گرفت.
بايد توجه داشت كه در دهه 1990 ، سازمان ملل با توجه به چارچوب وظايف خود، در تنظيم پيش نويس پيماني درارتباط با خلع سلاح پيشرفت هايي حاصل كرد تا اينكه در سال 1995 موضوع خلع سلاح بين چين و امريكا اين اتفاق نظر را از ميان برد و اين كنفرانس از سال 1995 تاكنون نيز به طور كامل متوقف گرديده است.
پيشرفت هاي كنوني
3-1-3- تجاري كردن فضاي كيهاني درحال پيشرفت است و اتحاديه ملي صنايع دفاعي [3] ، پيش بيني نموده است كه تا سال 2010 حدود 2100 ماهواره تجاري در مدار فضا مستقر و عملياتي خواهند بود كه بيــش از 70% آنهــا در مالكيــت شركت هاي چند مليتي خواهد بود. علاوه براين ، اتحاديه تصور مي نمايد كه تا سال 2010، 80درصد كل ماهواره هاي مخابراتي و 20 درصد كل ماهواره هاي سنجش از دور در تملك شركت هاي تجاري چند مليتي خواد بود و لذا ممكن است خارج از كنترل شديد دولت باشند. به علاوه در سالهاي اخير توسعه تجاري و دسترس به فن آوري ماهواره هاي سنجش از دور پيشرفت بسيار قابل توجهي نموده است. كشورهاي بيشتري توانايي هاي مستقل فضايي خود را گسترش مي دهند و خدمات ماهواره هاي تصويربرداري در ابعاد گسترده تري در دسترس بازارهاي تجاري جهاني قرار مي گيرند .
روند ديگر عبارت از گسترش فن آوري موشكي مورد نياز پرتاب ماهواره ها بويژه در كشورهاي در حال توسعه نظير اسراييل ، برزيل ، پاكستان، كره شمالي، كره جنوبي و ايران مي باشد . در اين مقوله ، اعتماد زياد كاربران نظامي به ماهواره هاي تجاري واكنش هاي متعددي را از سوي كشورهاي استفاده كننده اصلي از فضا موجب گرديده است.
الف – ايالات متحده امريكا
اهميت فضا به طور بسيار گسترده اي در جنگ عراق براي امنيت ايالات متحده مشخص گرديد حداقل 50 ماهواره عمليات نظامي آمريكا را پشتيباني نمود و اطلاعات رهگيري و شناسايي و ارتباط مخابراتي را براي نيروهاي مستقر در زمينة هواپيماهاي در حال پرواز و كشتي هاي مستقر در دريا تهيه نموده و اطلاعات بسيار دقيق هدفگيري براي موشك هاي كروز و بمب هاي هوشمند، اخطار آني پرتاب موشك هاي دشمن، پيش بيني هاي جوي، برنامه هاي تجاري تلويزيوني براي نيروهاي امريكايي و خدمات متعدد ديگري را دراختيار نيروهاي امريكايي قرار داد. تعداد 27 ماهواره ديگري كه سامانه موقعيت ياب جهاني (Global positioning system) را تشكيل مي دهند با تهيه اطلاعات ضروري ناوبري براي نيروهاي زميني و هواپيماهاي درحال پرواز امريكايي نقش بسزايي را ايفاء نمودند. براساس گزارش جانشين نيروي هوايي آمريكا، پيتر تيتس ، كه رئيس اداره ملي گشت و شناسايي نيز مي باشد، جنگ عراق بيشتر به دليل استفاده وسيع از تجهيزات مستقر در فضا بعنوان منسجم ترين و دقيق ترين عمليات نظامي تاريخ مورد بررسي قرار خواهد گرفت و فضا در قرن بيست و يكم به مناسب ترين و اساسي ترين زمين مرتفع تبديل خواهد شد.
هنگامي كه سيستم هاي ارتباطي مستقر در فضا براي نظاميان بسيار حياتي گردد. ايالات متحده براي امور ارتباطي خود به ماهواره هاي تجاري وابستگي شديدي خواهد يافت و وزارت دفاع با توجه به هزينه بالا و عدم توانايي دولت در پشتيباني هاي مالي، در عمليات نظامي خود به طور چشمگيري از ماهواره هاي تجاري استفاده خواهد كرد. در عمليات كوزوو در سال 1999 و عمليات عراق در 2003 ، بيش از 80% از ارتباطات هوايي از طريق ماهواره هاي چند مليتي و تجاري تأمين گرديد و اين رفع نياز كماكان نيز ادامه داشته و درحال افزايش است.
اين وابستگي شديد نيروهاي امريكايي به ماهواره هاي تجاري، ژنرال ريچارد ماير، رئيس ستاد مشترك را به بيان اين مطلب وا داشت كه « اتكاء ما به فضاي تجاري مركز ثقل جديدي را براي ما بوجود آورده است كه به سادگي مي تواند توسط دشمنان ما مورد سوء استفاده قرار گيرد». اين احساس آسيب پذيري در گزارش دونالد را مسفلد وزير دفاع امريكا در جلسه ماموريت فضا در سال 2001 مورد تاكيد قرار گرفت كه به موجب آن گفته شده بود « دشمنان امريكا مي توانند از طريق بازارجهاني موجب بهم ريختگي يا انهدام سامانه هاي فضايي امريكا گردند ..نيروهاي دفاعي ما نمي توانند در هيچ نقطه ديگري زير اين آسمان نيلگون د چنين شرايط ناامني آرامش داشته باشند».
گزارش ياد شده خاطر نشان مي سازد كه كشور در سالهاي آينده با يك پرل هاربر فضايي روبرو خواهد شد. براساس گزارش كميسيون فضا، با اين فاجعه بايد با بهترين روش برخوردار شود و آن عبارتست از « تعقيب قاطعانه توانايي ها ... و اطمينان از موافقت رئيس جمهور با استقرار جنگ افزار در فضا».
ايالات متحده در مواجه با اين چالش هاي پيش رو احتمالاً از طريق گسترش توانايي هاي دفاعي خود و اطمينان از استفاده مداوم آن ، بر موضوع كنترل فضا معطوف خواهد شد. با اين تعبير ، تصور فرماندهي فضايي ايالات متحده براي سال 2020 گستره و طيف حاكميتي كامل بر فضا مي باشد بدين معني كه محيط فضا در كنار محيط هاي زمين، دريا و هوا چهارمين محيط رويارويي و نبرد محسوب خواهد شد. استراتژي امنيت ملي كه در سال 2002 توسط كاخ سفيد صادر گرديد، بيانگر نياز به گسترش توانايي هاي نظامي ايالات متحده است تا جايي كه « بتواند از تاسيسات زيربنايي و تجهيزات آمريكا در فضاي ماوراي جو پشتيباني نمايد».
در اين رهگذر مي توان از دگرگوني طرح پرواز نيروي هوايي ايالات متحده نام برد كه سيطره بر فضا و هوا را در قرن بيست و يكم براي پنتاگون در بالاترين اولويت قرار ميد هد، و با اين هدف گسترش طيف وسيعي از جنگ افزارها اعم از جنگ افزارهاي ليزري ضد ماهواره تا جنگ افزارهايي كه « ضربه زدن به اهداف زميني در هر نقطه از كره زمين از فضا را امكان پذير سازد» قابل تصور مي باشد. بعلاوه طبق شواهد موجود، پنتاگون در نظر داردتا سال 2010 براي ايجاد سپرهاي متعدد حفاظتي كه بتواند در مقابل موشك هاي حامل جنگ افزارهاي هسته اي بيولوژيكي و شيميايي مقاومت نايد بيش از 5 ميليون دلار هزينه نمايد. اين سپر محافظتي ، كه اولين بار توسط پرزيدنت ريگان در برنامه « جنگ ستارگان » وي پيشنهاد گرديد ، شامل سامانه هاي رهگيري فضــا پايه مي باشد. چنين سامانه اي مي تواند بمنزله جنگ افزار ضد ماهواره نيز مورد استفاده قرار گيرد. قابل ذكر است كه بيشتر اين پيشرفت ها از سال 2002 به بعد يعني زماني كه ايالات متحده از معاهده ضد موشك باليستيكي خارج گرديد آغاز گرديده است. با درنظر گرفتن اين پيشرفت ها جاي تعجب و شگفتي نيست كه ايالات متحده به مخالفت خود با طرحهايي كه مبتني بر جلوگيري از مسابقه تسليحاتي در فضاي كيهاني كه در كنفرانس خلع سلاح مورد بحث قرار گرفت ادامه مي دهد و اعلام مي كند كه ديگر به گفتگوهاي جديد در مورد كنترل فضاي كيهاني نيازي احساس نمي شود.
بايد توجه داشت كه در همين راستا در گزارش كميسيون فضا آمده است كه ايالات متحده بايد مراقب توافقاتي باشد كه ممكن است درصورت تجميع آنها با شبكه ساير معاهدات يا مقرات به نتايج ناخواسته محدوديت فعاليتهاي فضايي آينده منجر شود.
مضافاً اينكه دو گرايش سياستهاي نظامي اخير توجه ساير ملتها را نيز به خود معطوف كرده است:
اول به اصطلاح « سياست نفي » است . به نظر آقاي پيترتيتس مدير اداره ملي شناسايي ، در حال حاضر ايالات متحده هميشه سياست « انكار كامل» استفاده از فضا براي اهداف اطلاعاتي و ارتباطي خود را نه تنها در قبال دشمنان بلكه در مقابل متحدين قديمي خود نيز دنبال مي كند.
دومين موضوع توسعه سياست به اصطلاح خلع سلاح يكجانبه ] سياست يك جانبه [ و زدن ضربه اول است كه در گزارش كاخ سفيد از آن به نام « استراتژي امنيت ملي براي ايالات متحده امريكا» ياد شده است. اين گزارش عناصر دكترين امريكا را مشخص مي نمايد كه به موجب آن « ايالات متحده بطور مداوم خواد كوشيد تا حمايت جامعه بين المللي را جذب كند» . ولي « در اقدام يك طرفه نيز به خود ترديدي راه نخواهد داد و درصورت ضرورت از حق دفاع از خود با اقدامات پيشگيرانه برعليه دشمنانش » استفاده خواهد نمود.
ب - فدراسيون روسيه
گزارش اخير در مورد وضعيت برنامه هاي فضايي روسيه حاكي است كه روسها به برنامه فضايي نظامي خود بويژه از طريق گسترش ماهواره هاي پيش اخطار و مخابراتي ادامه مي دهند ليكن اين برنامه درمورد جنگ افزارهاي فضايي و توانايي هاي ضدماهواره اي نمي باشد. طبق گزارش سياسي اخير فدراسيون روسيه در آينده نزديك برنامه اي براي گسترش يا استقرار سامانه هاي جنگ افزار قضايي ندارد. مضافاً اينكه بنظر مي رسد كماكان به تعليق آزمايشات جنگ افزارهاي ضد ماهواره اي خود وفادار مي باشد. با توجه به بودجه نظامي ناچيز به نظر نمي رسد روسيه در تجهيزات دفاعي فضايي خود سرمايه گذاري زيادي را انجام دهد. معهذا در نوامبر 2004، سرگئيي ايوانف وزير دفاع روسيه به خبرنگاران اعلام نمود ارتش روسيه يك سامانه پدافند موشكي پيشرفته اي را با موفقيت آزمايش كرده و به مدرنيزه كردن كامل سامانه ها خود ادامه خواهد داد. اين گزارش كمتر از دو هفتــه بعد از اينكه پوتين اعلام داشت كه روسيه مشغول آزمايش « جديدترين سامانه هاي راكت هسته اي » خود مي باشد پخش شد. به عقيده ناظران هر دو اين گسترش ها سامانه هاي اقدام متقابلي بود كه در مقابل پيشنهاد سپر دفاعي موشكي امريكا انجام مي شد.
قابل ذكر است كه موضع رسمي فدراسيون روسيه ( و اعضاء اتحاد جماهير شوروي سابق) هميشه مخالف تسليحاتي كردن فضاي كيهاني و حمايت از پيمانهاي منع استقرار هرگونه جنگ افزار در فضا و كنار گذاشتن استفاده يا تهديد استفاده از زور در فضا ، از فضايا به طرف فضاي كيهاني بوده است. بايد در نظر داشت كه در سال 2002 فدراسيون روسيه و چين بيانيه اي را با همكاري ساير كشورها به كنفرانس خلع سلاح ارائه نمودند كه « اصول احتمالي موافقتنامه بين المللي حقوقي در جلوگيري از استقرار و گسترش جنگ افزارها در فضاي دوردست و تهيه يا استفاده از زور برعليه اهداف فضايي را ترسيم مي كرد( اين مطالب در اجازه كار شماره 1979 CD گنجانده شده بود. ضمن اعلام اين مطلب كه امروزه برخي از تجهيزات فضا پيه موجود استفاده دوئگاهدارند ( نظير وسايل ارتباطي سنجش از دور و ناوبري) . معهذا بنظر مي رسد كه روسها بر اين عقيده اند كه جلوگيري از استفاده هاي نظامي از فضا عامل بازدارنده توسعه و پيشرفت خواهد بود.
اخيراً در 4 اكتبر 2004، نماينده دائم روسيه در كنفرانس خلع سلاح مطلب مهمي را اعلام نموده و يادآور شد كه روسيه تعهد نموده است كه اولين كشوري نباشد كه جنگ افزاري را در فضا مستقر نمايد و به ساير قدرتهاي قضايي پيشنهاد نموده است كه راه وي را ادامه دهند.
ج - چين :
گزارش سال 2003 وزارت دفاع امريكا در مورد قدرت نظامي جمهوري خلق چين حاكي است رهبران پكن بر اين عقيده اند كه ايالات متحده موجب چالش دراز مدت « فراواني» بر كشور آنها گرديده است . درماه مارس 2002 چين افزايش 5/17 درصد يا 3 ميليون دلاري را در بودجه نظامي خود اعلام نمود. مشخص نيست كه چه مقدار از مبلغ فوق به سمت افزارهاي قضايي اختصاص يافته باشد . در گزارش وزارت دفاع تخمين زده مي شود كه هزينه ساليانه چين براي امور نظامي « به طور واقعي » تا سال 2020 سه تا چهار برابر خواهد شد . براساس اين گزارش، بــه نظــر مي رســد چيــن با مسافت جنگ افزارهاي ضد ماهواره توانايي هاي جنگي خود را تقويت مي نمايد ، تجهيزات پرتابي جديدي مي سازد و طيف وسيعي از سامانه هاي نظامي فضايي را بهبود مي بخشد.
اگرچه مقامات چيني تعقيب برنامه ضد ماهواره اي ( ژانگ 2004 ] zhang [ ) ادامه داده و فضا را بعنوان سمت انتظار جنگ افزارهاي ضد ماهواره خود انتخاب نموده اند. آخرين گزارشات منتشره از چين حاكيست كه رهبران چيني برنامه توسعه توانايي هاي فضايي نظامي اين كشور را بعنوان « مهمترين موضوع » و توانايي هاي نظامي را به عنوان « عامل كليدي » در برناه هاي نوسازي و به روز كردن نيروهاي مسلح كشور مي دانند.
د - اتحاديه اروپا
در حالي كه ايالات متحده ساليان متمادي تنها دارنده سيستم موقعيت ياب جهاني است ، اتحاديه اروپا به طور روزافزوني نگران حاكميت آمريكا براين سامانه حساس بود. ژاك شيراك رئيس جمهور وقت فرانسه، ضمن تاكيد بر ديدگاههاي ساير اعضاء اتحاديه ، اعلام نمود كه اروپا خطرات « بردگي » سيستم موقعيت ياب جهاني امريكا را بپذيرد. در اقداماتي در جهت مخالفت با اين حاكميت فضايي آمريكا، اتحاديه اروپا گسترش توانايي مستقل و برنامه پرتاب مجموعه گاليله مرب از 30 ماهواره را به فضا و عملياتي كردن كامل آن را تا سال 2008 بعهده گرفت. با توجه به تسليحاتي كردن فضا، اتحاديه اروپا مدافع بسيار قوي تحريم جنگ افزارهاي فضايي بوده و در ژوئن 2001 با همكاري كانادا بيانيه مشتركي را درمورد عدم گسترش و كنترل تسليحات و خلع سلاح ارائه نمودند.
س - كره شمالي
اگرچه كره شمالي در سال 1999 تعليق آزمايشات موشكي خود را اعلام نمود، گزارش متعدد حاكي از اين است كه در سال 2003 دو فروند موشك ضد كشتي خود را در درياي ژاپن آزمايش كرد. لازم به ياداوري است كه كره شمالي به طور رسمي از پيمان عدم گسترش سلاحهاي هسته اي كناره گيري نمود. اخيراً نيز اعلام نمودكــه داراي سلاحهاي هسته اي بوده و از مذاكراتي كه در مورد متوقف ساختن برنامه جنگ افزارهاي هسته اي خود جريان دارد كناره گيري خواهد نمود.[4] اين گسترش ها مطمئناً موجب بروز تنش ها در منطقه و حتي ساير نقاط جهان خواهد شد. زيرا ممكن است فن آوري هسته اي خود را دراختيار ساير كشورها نيز قرار دهد.
ص- ژاپن :
ژاپن در عكس العمل به تهديدات روز افزون كره شمالي ، اعلام نمود كه از اوت 2003 با استفاده از فن آوري موجود امريكا درارتباط با ساخت موشك هاي دو مرحله اي ، درصدد استقرار سامانه پدافند موشكي پيشرفته و ايجاد سپر موشكي مي باشد. اين برنامه ها در تضاد كامل با سياست پدافند موشكي اخير ژاپن است كه تاكيد داشت فقط بدنبال تحقيقات احتياطي و گسترش هايي در جهت همكاري با ايالات متحده مي باشد.
ط - ساير كشورها :
كانادا موضع سختي را در قبال جلوگيري از مسابقه تسليحاتي در فضا اتخاذ نموده و قوياً با تسليحاتي كردن فضا مخالفت مي نمايد. فرنسه نقش بسيار با اهميتي را در فعاليتهاي كنفرانس خلع سلاح ايفا نموده و به شدت همسو با استفاده هاي صلح آميز از فضا مي باشد. در ژوئن 2001 ، رئيس جمهور فرانسه اعلام نمود كه غيرتسليحاتي ردن فضا يك عامل بسيار ضروري است كه تاكنون انجام شده و بايد ادامه داشته باشد. هر نوع نقشه و سناريوي ديگري به مسابقه تسليحاتي جديدي تبديل خواهد شد بري همه فاجعه آميز خواهد بود .
جالب توجه است كه قطعنامه مجمع عمومي سازمان ملل كه در 17 دسامبر 2004 درارتباط با جلوگيري از مسابقه تسليحاتي در فضا صادر گرديد ، بدون رأي مخالف به تصويب رسيد. ( فقط چهار كشور از جمله ايالات متحده و اسراييل به آن رأي ممتنع دادند). اين موضوع بيانگر تغيير موضع ايالات متحده مي باشد كه در سالهاي اخير با تصويب قطعنامه هاي مشابهي مخالفت مي كرد كه كشور ها را بويژه آنهايي را كه توانايي فضايي داشتند ، دعوت مي كرد تا از مسابقه تسليحاتي در فضاي كيهاني جلوگيري نموده و از اقدام در خلاف جهت با اهداف و پيمانهاي موجود براي حفظ صلح و امنيت بين المللي و افزايش همكاري هاي بين المللي خودداري نمايند.
بايد خاطرنشان ساخت كه چندين كشور ( از جمله انگلستان ، اسراييل ، ژاپن ، استراليا و هندوستان) حمايت و تمايل خود را براي همكاري در برنامه هاي دفاع موشكي ايالات متحده اعلام نمودند. و چندين كشور منجمله اعضاء پيمان آتلانتيك شمالي ناتو، در قبال برنامه هاي پرزيدنت بوش تعهدي را نپذيرفته اند.
ضمناً بايد توجه داشت كه كانادا اخيراً اظهار نموده كه در فرماندهي پدافند فضايي امريكاي شمالي ( NORAD) شركت نخواهد كرد. ساير دولتها نظير روسيه، چين و آلمان نيز كه رهبران آنها اخيراً اعلام نمود كه برنامه هاي امريكا براي سامانه هاي ملي پدافند موشكي منجر به مسابقه تسليحاتي جديدي خواهد شد مخالفت خود را برنامه امريكا ابراز نموده اند.
توافق نامه هاي بين المللي و تسليحاتي كردن فضا
اگرچه پيمان جامع بين المللي وجود ندارد كه به طور كامل مفهوم تسليحاتي كردن فضا را تشريح نمايد ، لكن بــراي ســروسامــان بخشيــدن به فعاليتهاي فضايي چارچوب روشني در دست مي باشد. توافق نامه هاي متعدد بين المللي درارتباط با استفاده هاي نظامي از فضا و تسليحاتي كردن آن تهيه گرديده است. توافقنامه مورد بحث شامل معاهده 1063 در مورد منع محدود آزمايشات مي باشد كه « هر نوع انفجار آزمايشي جنگ افزاي هسته اي يا هر نوع انفجار هسته اي ديگري » را در فضا ممنوع نموده است.
معاهده سال 1967 و 1979 فضاي كيهاني ، استقرار هر نوع تجهيزات حامل جنگ افزارهاي هسته اي يا هر نوع جنگ افزارهاي كشتار جمعي را در مدار اطراف زمين و كره ماه توسط كشورها، امضاء كننده ممنوع خواهد بود كه به موجب آ‹ كشورها نبايد چنين سلاحهايي را در كرات آسماني مستقر نموده يا جنگ افزارهايي از اين دست را در فضا نگهداي نمايند.
قطعنامه 1977 محدوديتهاي بيشتري را در ممنوعيت از استفاده هاي نظامي يا استفاده خصمانه از فن آوري محيط زيست كه موجب وارد آوردن خسارات مداوم ، نابودي و انهدام و بروز انواع بيماري ها مي شود جلوگيري نمايند.
در اين قطعنامه واژه « محيط زيست » شامل فضاي كيهاني نيز مي گرديد. قابل ذكر است كه قطعنامه اتحاديه بين المللي مخابرات مصوب سال 1932 كه در سالهاي 1992 ، 1994 و 2002 اصلاح گرديد، موضوع جلوگيري از ايحاد اختلال در ماهواره هاي شخصي حمايت مي نمايد . به طور خلاصه فعاليتهاي فضايي مشروحه زير بعنوان اقدامات غيرصلح آميز تلقي شده و بموجب قانون بين المللي ممنوع گرديده است.
· استقرار جنگ افزار هسته اي در مواد اطراف كره زمين،كرات آسماني وساير مناطق فضاي دو دست ( ماده 5 معاهده فضاي كيهاني (Outer Space Tracaty) و ماده 3 موافقتنامه كره ماه Moon Agreement )
· استقرار سلاحهاي كشتار جمعي در مدار زمين اجزام سماوي و ساير مناطق فضاي دور دست( طبق توافق بعمل آمده عامل هاي شيميايي و بيولوژيكي نيز در قطعنامه بعنوان سلاحهاي شيمايي و بيولوژيكي محسوب و در كنوانسيون هاي بيولوژيكي و شيميايي كاملاً ممنوع اعلام گرديده است ).
· تاسيس پايگاهها و تجهيزات نظامي ، آزمايش و نوع جنگ افزار و انجام رزمايش هاي نظامي در كره ماه و ساير اجرام سماوي ( ماده 4 بند 2 توافقنامه فضاي دور دست كيهاني و ماده 3 موافقتنامه كره ماه ).
· انجام هر نوع آزمايشات انفجار هسته اي ، انفجارات هسته اي در هر نقطه از فضا ( معاهده منع آزمايشات محدود ماده 1/1 (الف) 4.
· استفاده خصمانه نظامي از فن آوري هاي بهينه سازي محيط زيست كه مي تواند تاثيرات وسيعي در محيط زيست انسان بوجود آورد هر دو مورد جو زمين و فضا كيهاني احاطه كننده زمين را شامل مي شود . قطعنامه ENMOD (Environmental Modification) مواد 1 و2
· هرگونه اقدام خصمانه توسط تجهيزاتي كه براي عمل در فضا طراحي گرديده ، قابل استقرار در فضا بوده و موجب وارد آوردن خسارت به تجهيزات كشور ديگري مي گردند.
مجمع عمومي سازمان ملل شماره 3314، مورخه 4 دسامبر 1974 درمورد تعريف واژه تجاوز ، مواد 3 و4 )
· هر نوع دخالت فيزيكي بين المللي اعم از اينكه به تجهيزات فضايي كشور ديگر خسارت وارد آورد يا خير (حقوق بين المللي عمومي ، معاهده فضاي كيهاني مواد 3، 6، 8 و 11)
· هرگونه تداخل الكترونيكي عمدي درفعاليت ماهواره هــاي شخصي ( غيرنظامــي ). ( اساسنامــه اتحاديــه بين المللي ارتباطات راه دور مواد 38 ، 45و 48 و مقررات راديويي اتحاديه ، مواد 4 ، 15 و 22)
در نتيجه بموجب روش موجود ، فعاليتهاي آزاد و خارج از مقررات در فضا عبارتند از :
· گسترش و توسعه آزمايش و استقرار جنگ افزارهاي ضد ماهواره.
· توسعه ، آزمايش و استقرار سامانه پدافند موشكي غيرهسته اي فضا پايه و تجهيزات جانبي آنها .
· ساخت و گسترش تجهيزات تداخل اپتيكي در وسايل فني فضا، هوا يا زمين پايه .
مجادلات مربوط به تسليحاتي كردن فضا
اسناد مربوط به خط مشي اخير آمريكا كه اصول مرتبط با تسليحات فضايي را بيان مي كند . بحث ديرينه تسليحاتي كردن فضا را مجدداً به ميان آورده است . بنظر برخي از كارشناسان مواضع افراطي در اين مورد بيش از در موضع است . بعنوان مثال : پيتر هيز متخصص جنگ افزارهاي فضايي 4 مورد مذاكرات را در رابطه با استقرار جنگ افزار در فضا مطرح مي نمايد:
اوليه مورد اين است كه ارتش ايالات متحده نمي تواند تجهيزات خود را نظير دهه گذشته بدون دسترس نامحدود به فضا بكار گيرد. دومين مورد اينكه تسليحاتي كردن فضا اجتناب ناپذير است و كميسيون فضايي ايالات متحده درسال 2001 نيز به همين نتيجه رسيده بود و سومين مورد درك اهميت فضا براي نيروهاي آمريكايي و حفظ وضعيت موجود و حالت چهارم شامل مواردي است كه آقاي هيز آنها را « كبوتران صل فضايي» مي نامد آنها را براين عقيده اند كه فضا بايد براي استفاده هاي نظامي منطقه ممنوعه اعلام گرديده و حتي از جابجايي ماهواره هاي ناوبري، ارتباطي و تصويربرداري فعلي نيز حمايت شود.
الف - بحث هاي مرتبط با تسليحاتي كردن
حاميان آمريكايي تسليحاتي كردن فضا مي گويند توسعه و مراقبت از ابزار اصلي كنترل آگاهي ها از فضا موجب آزادي عمل در فضا گرديده و در نتيجه توانايي نبرد را افزايش مي دهد . درحال حاضر برتري فضايي همانند گذشته به منزله عامل كليدي برتري هوايي براي يك عمليات موفق نظامي محسوب مي شود. به همين دليل است كه ايالات متحده بايد به حاكميت فضايي دسترسي پيدا كند و يكي از طرق كسب اين برتري عبارتست از « فن آوري سامانه هاي فضايي خط مقدم » كه مي تواد شامل جنگ افزارهاي فضايي نيز بشود.
بعلاوه ، بحث اين است كه ايالات متحده منافع معقولي در فضا داشته و بنابراين بايد در حمايت از دسترسي خود به فضا و پشتيباني تجهيزات خود در فضا، از هر دو جنبه نظامي و غيرنظامي ، آزادي عمل داشته باشد. ارزش هاي تجهيزات فضايي بسيار آسيب پذير و حساس در مقابل حملات و مداخلات خصمانه ، و نقش پيچيده آنها در هر دو سامانه هاي نظامي و غيرنظامي ، اين تجهيزات را براي سناريو پرل هاربر فضايي Pearl Harbour بصورت هدف بسيار جالب توجهي درآورده است.
استدلال منطق استراتژيكي اين است كه وابستگي بيش ازحد اقتصادي و نظامي آمريكا به فضاي نزديك به كره زمين ، بزرگترين انگيزه بالقوه اي براي دشمنان آمريكا خواهد بود تا اين برتري اقتصادي و نظامي آمريكا را يا منهدم نمانيد و يا فعاليت آنها را مختل نمايند. بايد يادآور شد كه انفجار هسته اي درمدار نزديك به زمين بسيار كم هزينه بوده و به فن آوري بالايي نياز ندارد. و ميدان الكترومغناطيسي حاصله از اين انفجــار مي تواند ماهواره هاي شناسايي، مخابراتي و پيش اخطار و همچنين ماهواره هاي تجاري امريكا را عملاً مختلف نمايند.
روش ديگر تسليحاتي كردن تدريجي فضا مي تواند ماحصل توسعه سلاحهاي ضد ماهواره زمين پايه امريكا، چين ، روسيه يا ساير كشورها نظير كره شمالي باشد. بعنوان مثال هر كشوري كه تجهيزاتي را در فضا مستقر نموده بايد مراقب تهديداتي باشد كه بقاء ماهواره هاي وي را به خطر مي اندازد در نتيجه براي محافظت از اموال خود جنگ افزارهايي را بعنوان عوامل مؤثر اقدام متقابل و بازدارنده در فضا مستقر مي نمايد.
به عقيده برخي از كارشناسان به هر حال فضا هم مانند زمين و هوا بزودي محل استقرار جنگ افزارهاي متفاوت خواهد شد لذا بهتر است كه رقبا از يكديگر پيشي بگيرند.
2-3- جمع بندي نظرا تمخالفني تسليحاتي كردن فضا
براساس مطالعات بعمل آمده توسط برخي كارشناسان امور فضا و استقرار جنگ افزار در فضاي دور دست در امريكا ( در سال 2002) تعدادي از دلايل مخالفت آنان ، اين اقدامات به شرح زير است :
· استقرار جنگ افزار در فضا بدلايلي نظير هزينه بالا ، نياز به فن آوري بسيار پيشرفته ، زمان طولاني آماده سازي آنها به نفع ارتش امريكا نبوده وايالات متحده از زمين ، دريا و هوا بهتر مي تواند جنگ افزارهاي دشمنان خود را منهدم نمايد.
· تجهيزات مستقر در فضا با خطرات متعددي نظير برخورد قطعات باقيمانده از راكت ها و موشك ها در فضا، اختلالات الكترونيكي ايجاد شد هتوسط دشمنان و ... مواجه مي باشند لذا حفظ و نگهداري تجهيزات فضايي امريكا را با مشكلات متعددي مواجه خواهد ساخت. استقرار موشك هاي باليستيكي و تجهيزات ليزري امريكا كه احتمالاً تا سال 2010 صورت خواهد گرفت موجب خواهد شد تا رقباي وي نظير روسيه ، چين و برخي از كشورهاي ديگر به منظور مقامله با او به اقدام متقابل دست زد و تجهيزاتي را درفضا مستقر كنند و بدين ترتيب فضا به منطقه مسابقه تسليحاتي تبديل شود و بالاخره اين كشورها نيز در عكس العمل به استقرار تجهيزات و انجام آزمايشات هسته اي دست به انجام آزمايشات مشابه بزنند و در نتيجه قطعات باقيمانده حاصل از اين آزمايشات بيشتر خود بعنوان تهديد بزرگي براي تاسيسات و تجهيزات مستقر در فضا محسوب مي شود.
چرا بايد مراقب بود؟
هر دو گروه موافق و مخالف تسليحاتي كردن فضا معتقدند خطراتي كه متوجه تجهيزات مستقر در فضا مي باشد به طور مستقيم يا غيرمستقيم در زندگي انسانها اثرگذار خواهد بود . بايد توجه داشت كه در حال حاضر بيش از 130 كشور بطرق مختلف در فعاليت هاي فضايي مشاركت دارند لذا با توجه به مطالبي كه در بخش هاي فوق مطرح گرديد نقش ماهواره ها بدلايل متعدد نظير تامين نيازهاي ارتباطات بي سيم، اينترنت، تلويزيوني ، راديويي و همچنين نقش مؤثر آنها در امور كشاورزي، هواشناسي ، پيش بيني هاي سيل ، آتش سوزي جنگل ها و غيره بسيار با ارزش بوده و انهدام آنها نه تنها زندگي روزانه جمعيت كره زمين بلكه اقتصاد جهاني را كه روزانه اطلاعات فراواني را از ماهواره دريافت مي نمايند به خطر خواهد انداخت و با توجه به نقش فزاينده ماهواره ها در زندگي كنــوني بشر، امروز بهترين زمان براي گشودن باب مذاكره بين ابرقدرت ها و ساير كشورهاي دارنده فن آوري فضايي است تا در مورد مسايل مرتبط با كشورها، صنعت، علاقمندان به اكتشافات فضايي استفاده هاي متعدد از اطلاعات دريافتي از ماهواره ها و مهم تر از همه جلوگيري از تسليحاتي كردن فضا و انجام مسابقات تسليحاتي و بالاخره مسائل حقوقي مرتبط با هريك از موارد پيش گفته بحث و گفتگوهاي جدي تر صورت پذيرد./
فهرست مطالب
1- تعريف عبارات استفاده صلح آميز از فضاي ماوراي جو، نظامي كردن و تسليحاتي كردن فضا
2- تاريخچه استفاده هاي نظامي از فضاي ماوراي جو و الگوهاي سياستها و پاسخ قانوني به نظامي كردن و تسليحاتي كردن فضا
1/2- توسعه سياسي و فني
1/1/2- عصر جنگ سرد
2/1/2- توسعه يافتگي در سالهاي 1990
3/1/2- توسعه يافتگي فعلي
الف - ايالات متحده امريكا
ب - فدراسيون روسيه
ج - چين
د - اتحاديه اروپا
س - كره شمالي
ص - ژاپن
ط - ساير كشورها
2/2- توافقنامه هاي بين المللي و تسليحاتي كردن فضا
3- بحث بر سر موضوع تسليحاتي كردن فضا
1/3- منتخب بحث هاي موافقين و مخالفين تسليحاتي كردن فضا
4- چرا بايد مراقب بود
[1] گروه مهندسين سانتامونيكا در شركت هواپيمايي داگلاس كه در سال 1948 معامله را تهيه نمودند به نام شركت Rand ناميده شد.
[2] Non- Intrusive Technical means of verification
[3] National Defence industrial Associations
[4] توضيح اينكه مقاله حاضر مدتي قبل از آزمايش هسته اي كره شمالي و مذاكرات كشورهاي چين، امريكا ، روسيه ، ژاپن، كره جنوبي بر سر توقف برناممه هاي هسته اي اين كشور نوشته شده است و لذا اشاره اي به آزمايش موشك هاي هسته اي كره شماي ننموده است.
