بازسازی سرمایه و اصلاح ترکیب دارائیهای پورتفوی

ترجمه : بابک شکوری

جهان عرصه تغییر پدیده هاست و تمامی موجودات از جماد و نبات حیوان پیوسته با تغییرات مداومی در محیط پیرامون خود مواجه می شوند . برای ارگانیسمهای زنده ،توانایی برای  انطباق و سازگاری با شرائط جدید ،سرنوشت بقا یا فنا را رقم خواهد زد و تکامل داستان تلاش ارگانیسمهای زنده برای مواجهه با چالشهای جدید در محیط پیرامون و فائق آمدن بر آنهاست.

دنیای امور مالی و اقتصادی نیز بی شباهت به اکوسیستمهای ارگانیک نیست و سیستمهای مالی هم همانند موجودات زنده ، همواره با تغییرات فراوانی در مناسبات اقتصادی  روبرو می شوند که برای جلوگیری از ورشکستگی  باید مکانیسم های لازم برای  انطباق با تحولات بیرونی را  کسب کرده و اجرا کنند.

 در این بین ، یکی از مکانیسمهای مطرح برای مواجهه با تغییرات و تحولات مناسبات در دنیای اقتصاد و مالیه ، مقوله ی ارزیابی و اصلاح ترکیب بندی دارائیها است  که معنای آن تغییر در ساختار و ترکیب نوع سرمایه گذاری ها و دارائیهای سرمایه ای با هدف افزایش  سود آتی و یا کاهش ضررهای احتمالی است.

با این دیدگاه اریابی و اصلاح ساختار یا ترکیب دارائیهای سرمایه ای را می توان از دو بعد  فردی و شرکتی مورد بحث و بررسی قرار داد.

در ادامه ، از دیدگاه یک فرد حقیقی سرمایه گذار به مفهوم اصلاح ساختار دارائیهای سرمایه ای خواهیم پرداخت واز منظر شرکتی نیز همین دیدگاه را در مقام یک شرکت سهامی پیگیری خواهیم کرد .

بخش اول

بازسازی سبد دارائیهای اشخاص حقیقی

هر فرد سرمایه گذار علی القاعده علاقمند است تا از محل متوقف کردن دارائیهای خود  بعنوان سرمایه ، ارزش افزوده ای را تحت عنوان سود بدست آورد .  در زمان متلاطم بودن وضع اقتصادی و بی ثباتی بازار ، پیش بینی مشکلات و اقدام برای کاهش آثار مخرب آنها بر میزان سود آوری از اهمیت فراوانی برخوردار خواهد بود. در ادامه به 6 راهکار مفید برای دستیابی به این هدف اشاره خواهیم کرد.

1. تشکیل پورتفوی متنوع

تنها چیزی که در باره باارهای مالی با قاطعیت می توان گفت این است که در کوتاه مدت ارزش آتی هی نوع از دارائی را نمی توان با اطمینان بالا ارزیابی کرد. به دیگر سخن ، نمی توان از هم اکنون پیش بینی کرد که ارزش کدام دارائی قرار است در کوتاه مدت رشد کند . بنا بر این بهترین روش افایش اطمینان سودآوری از محل سرمایه گذاری این خواهد بود که پول صرف خرید دارائیهای متنوع و متعددی شود با این امید که یک یا ند مورد از این مجموعه  مشمول افایش ارزش در کوتاه مدت و یا میان مدت شود و سود مناسبی را عاید فرد سرمایه گذار نماید. مسلماً هر چه تنوع دارائیهای سرمایه ای کمتر باشد این ریب اطمینان از لحاظ منطقی کاهش می یابد. نمونه این راهکار را در دوران  بحران کرونا شاهد هستیم. از مجموعه گزینه ها برای سرمایه گذاری اعم از سهام ، ارز، طلا و املاک هیکدام شاهد رشد صعودی ملموسی نبودند اما در همین بازه ی زمانی ،  بازار کریپتو ها یا ارزهای دیجیتال افزایش ارزش چشمگیری را شاهد بودند و اگر کسی کریپتو ها را سبد دارائیهای سرمایه ای خود افوده بود می توانست منفعت  سرشاری را برداشت نماید.

2. انتخاب دارائیها بر اساس میزان ریسک

در مقابل ریسک غیرسیستماتیک، ریسک سیستماتیک قرار دارد. ریسک سیستماتیک به تاثیرات مجموعه‌ای از رویدادهای کلی بر بازده طیف گسترده‌ای از شرکت‌ها و صنایع گفته می‌شود که به سادگی قابل پیش بینی یا کنترل نیستند. به عنوان مثال، سیاست‌های مالی و پولی دولت‌ها، عملکرد کلی اقتصاد، مناقشات سیاسی، حوادث طبیعی، و تغییرات دائمی شرایط روانی بازار یا به اصطلاح «جو بازار» نمونه‌هایی از این رویدادها هستند که هر یک می‌تواند بازده کل بازار را به صورت مثبت یا منفی تحت تاثیر قرار دهد. ریسک سیستماتیک با تنوع بخشی قابل کاهش نیست. این ریسک مربوط به زمانی است که سرمایه گذار با هدف کسب سود وارد یک بازار می‌شود و آن را می‌پذیرد. به همین دلیل به ریسک سیستماتیک در اصطلاح «ریسک بازار» هم گفته می‌شود. موفقیت در بازار سهام شرکت‌ها مانند هر بازار دیگری نیاز به انتخاب یک رویکرد مناسب و حفظ نظم فکری دارد. بدون این‌ها، سرمایه گذاری تنها خرید و فروش‌های بدون برنامه‌ای خواهد بود که سود یا زیان سرمایه گذار را بیشتر به بخت و اقبال وابسته می‌سازد تا به مهارت‌هایی مانند پشت کار در تحقیق، قدرت تحلیل، توانایی تصمیم گیری، صبر و شکیبایی برای رسیدن به هدف‌ها و مواردی از این دست.

در میان رویکردهای گوناگون برای سرمایه گذاری در بازار سهام، تشکیل سبد متنوع به عنوان یک روش غیر فعال اما به نسبت مطمئن شناخته شده است. استفاده از این روش، میزان ریسک را کاهش می‌دهد و بازده سرمایه گذاری را در سطحی نزدیک به بازده کل بازار نگه می‌دارد. اما یک سبد متنوع می‌تواند به چارچوبی برای آزمودن توانایی‌های یک شخص برای مدیریت دارایی تبدیل شود که در این صورت به نمونه‌ای کامل از مدیریت فعال تبدیل خواهد شد.

3. تنوع بخشی، میانبری برای کاهش ریسک

«تنوع بخشی» یکی از روش‌های متداول برای کاهش ریسک غیرسیستماتیک به شمار می‌رود. ریسک غیرسیستماتیک از تاثیرات رویدادهایی ناشی می‌شود که به طبیعت یک شرکت یا گروه خاصی از شرکت‌ها مرتبط است. معمولا این گونه رویدادها کل شرکت‌ها یا کل بازار را تحت تاثیر خود قرار نمی‌دهد. به عنوان مثال، یک تصمیم دولت ممکن است هزینه‌های یک صنعت خاص را افزایش دهد و در نتیجه قیمت سهام شرکت‌های آن صنعت کاهش یابد یا مدیریت ضعیف یک شرکت در توسعه بازار ممکن است سبب تضعیف موقعیت آن در برابر رقبا شود، سودآوری را نسبت به بقیه کاهش دهد و همین موضوع به افت قیمت سهم آن شرکت منجر شود. اما هر یک از این رویدادها به طور مستقیم بر بازده سهام شرکت‌های مرتبط اثر می‌گذارد نه کل بازار. تنوع بخشی از طریق ساختن یک سبد متشکل از سهام شرکت‌های مختلف می‌تواند ریسک غیرسیستماتیک را کاهش دهد.

4. سبد مبتنی بر ارزش بازار

در این سبد، وزن سهام هر شرکت در سبد با توجه به ارزش بازار آن شرکت در مقایسه با دیگر سهم‌های سبد تعیین می‌شود. مثلا اگر ۱۰ سهم با بیشترین ارزش بازار انتخاب شده و ارزش بازار سهم اول نسبت به سهم دوم ۱۵ درصد بیشتر باشد، وزن سهم اول در سبد هم باید ۱۵ درصد بیشتر از وزن سهم دوم باشد. ارزش بازار شرکت برابر تعداد کل سهام شرکت ضرب در قیمت آن سهم است. وزن هر سهم در سبد هم با توجه به نسبت ارزش خرید آن سهم به کل ارزش سبد مشخص می‌شود.

مثلا فرض کنید یک میلیون تومان برای خرید ده سهم جهت تشکیل یک سبد در نظر گرفته شده است. در این صورت اگر ۱۰۰۰ سهم یک شرکت به قیمت ۲۰۰ تومان خریداری شود ارزش خرید آن سهم ۲۰۰ هزار تومان و وزن آن سهم در سبد معادل ۲۰ درصد است (۲۰۰هزار تومان تقسیم بر یک میلیون تومان). برای اینکه این سبد یک سبد مبتنی بر وزن بازار باشد باید نسبت وزن سهم‌ها در سبد با نسبت ارزش بازار شرکت‌های مربوط به هر سهم موجود در سبد مطابقت داشته باشد.

5-تشکیل سبد هم وزن

ساختار این سبد ساده است. چون وزن تمام سهم‌ها در سبد بدون توجه به اینکه ارزش بازار شرکت‌های مربوطه چقدر است با یکدیگر برابر هستند. مثلا در همان سبد یک میلیون تومانی باید ۱۰۰ هزار تومان برای خرید هر یک از ده سهم اختصاص داده شود. خود سهم‌ها می‌توانند از میان بزرگ‌ترین شرکت‌ها بر اساس ارزش بازار انتخاب شوند.

5. گنجاندن طلا ، اوراق قره و ETF در سبد دارائیها

در طول تاریخ بشریت  سرمایه گذاری در طلا هیچگاه باعث افت یا از بین رفتن سرمایه نشده هر چند ممکن است که قیمت طلا برای مدت طولانی نوسانات کمی داشته باشد اما روند تغییر قیمت آن همواره رو به رشد است و از این منظر یکی از کم ریسک ترین روشها برای بازسازی سبد دارائی های سرمایه گذاران حقیقی   بشمار می آید.

 در ادامه بطور اختصار به بررسی مزایا و معایب سرمایه گذاری در طلا می پردازیم .

مزایای بازار طلا

• امکان سرمایه گذاری با سرمایه‌های متوسط
• اطمینان به افزایش قیمت در بازه‌های زمانی طولانی‌مدت
• بازدهی زیاد در بازار سکه
• حرکت قیمتی بالاتر از میزان تورم
• نقد شوندگی خوب بازار

معایب بازار طلا

• تأثیر فوق‌العاده شدید از خبرهای سیاسی و اقتصادی در دنیا و ایران
• سخت بودن پیدا کردن افرادی با اعتماد برای خریدوفروش در این بازار برای تازه‌واردان
• حباب‌های شدید قیمتی در کوتاه‌مدت
• اعمال هزینه اجرت در خرید طلاهای زینتی
• هزینه‌های لازم برای نگهداری طلا و سکه در حجم‌های سنگین
• ریسک زیاد بازار در کوتاه‌مدت

 همین استدلال درباره خرید اوراق قرضه و سرمایه گذاری در ETF ها هم صادق است. سود کمتر همراه با ریسک کمتر نتیجه ی سرمایه گذاری در این گزینه هاست و باعث می شود تا سرمایه گذار شبها راحتتر بخواب برود و اضطراب کمتری در  برابر نواسانات بازار داشته باشد.

6. سرمایه گذاری در ارزهای خارجی

بازار ارز بازاری بسیار جذاب برای حرفه‌ای‌های این بازار و پر از ریسک برای تازه واردین است. کسانی که به دلیل رشد زیاد چند سال اخیر در این بازار با امید به چند برابر شدن سرمایه خود به آن وارد شده‌اند، در نوسانات شدید آن در خطر از بین رفتن سرمایه خود قرار می‌گیرند. ازاین‌رو در این بازار نیاز به احتیاط بسیار زیادی خواهید داشت.

مزایای بازار ارز

• رشد قیمت‌ها همسو با بازار جهانی
• حفظ ارزش پول در میان‌مدت برای سرمایه‌گذاران
• امکان ورود با سرمایه نسبتاً متوسط
• نقد شوندگی نسبتاً خوب بازار

معایب بازار ارز

• وجود محدودیت‌های دولتی برای این بازار
• نوسانات شدید در کوتاه‌مدت

بخش دوم

بازسای سبد دارائیهای اشخاص حقوقی

گزینه های موجود برای بازسازی و سماندهی سبد دارائیهای شرکتها به اندازه ی اشخاص حقیقی تنوع ندانی ندارد و تعداد راهکارها بسیار محدود تر هستند که علت اصلی آن وجود ارچوبهای حقوقی و قانونی لازم الرعایه برای هر نوع تغییر در ساختار دائیهای شرکت است که بعضاً باعث کاهش قدرت مانور شرکتها در این زمینه می شود. به یاد داشته باشیم که هدف نهایی  بازسازی دارائیهای شرکت  یا افزایش سود آوری شرکت و یا گریز از بحران  و ورشکستگی بعلت عدم توانایی در بازپرداخت بدهی های شرکت است.  لذا با این دیدگاه  ، به بحث و بررسی تعدادی از این راهکار ها می پردازیم.

1. 1. 1. ادغام‌ و اکتساب‌

ادغام‌ و اکتساب‌ معاملاتی هستند که در آنها مالکیت شرکتها، دیگر سازمان‌های کسب‌وکاری یا واحدهای در حال کارشان منتقل یا ترکیب می‌شوند. ادغام‌ها و اکتساب‌ها، به عنوان جنبه‌ای از مدیریت راهبردی، شرکت‌ها را قادر می‌سازند رشد کنند، کوچک شوند، و ماهیت کسب و کار یا جایگاه رقابتی شان را تغییر دهند.

از نقطه نظر قانونی، یک ادغام اتحاد قانونی دو بنگاه به یک بنگاه است، و اکتساب وقتی رخ می‌دهد که یک بنگاه مالکیت سهام سرمایه ای ، حقوق صاحبان سهام یا دارایی‌های بنگاه دیگری را در دست بگیرد. از نقطه نظر تجاری و اقتصادی، هر دوی این معاملات منجر به تحکیم تحکیم دارایی‌ها و تعهدات تحت یک شرکت می‌شوند و تمایز بین «ادغام» و «اکتساب» کمتر واضح است.

نکات مهم درباره مراحل کاری ادغام و اکتساب

نا آشنایی با فواید آن و نحوه اجرای ادغام و اکتساب از جمله دلایلی است که بسیاری از شرکتها و موسسات تمایل به ادغام با شرکتی دیگر و یا اکتساب ندارند. به طور مثال می توان به نحوه حاکمیت شرکتی بعد از اقدام و نحوه ارزش گذاری شرکت ها اشاره نمود. از نکات مهم در هنگام ادغام و اکتساب می توان به موارد زیر اشاره کرد.

• نحوه حاکمیتی شرکت بعد از ادغام و یا اکتساب
• نحوه پرداخت. وجه نقد، سهام و یا هر دوی آنها
• نحوه ارزش گذاری شرکت
• جنبه حقوقی

( بخش حقوقی شاما مواردی از قبیل مدل قرارداد، زمان بندی و بندهای قرارداد، قراردادهای گذشته شرکت با مشتری و یا تامین کننده ها، مالیات و یا سایر مسائل حقوقی می شود)

.

نحوه ارزش گذاری شرکتها (Firm Valuation)

برای ارزش گذاری شرکتها از روش های گوناگونی می توان استفاده کرد که هر کدام مزیتی نسبت به دیگری دارد که به طور مثال می توان به سرعت محاسبه در روش Multiple Valuation method  و یا دقت و انعطاف پذیری محاسبه در روش (Discounted Cash Flow (DCF اشاره نمود.

استفاده از هر کدام از این روش ها بستگی به عوامل مختلف از جمله مدل شرکت، عمر شرکت، رشد آن، صنعت مذکور و سایر عوامل دارد. ولی در بیشتر موارد ترکییبی از این روش ها استفاده کرد. بعضی از این روش ها در زیر ذکر شده است:

که می توان به بهره گیری از روشهای زیر اشاره کرد:

Discounted Cash Flow (DCF(

Adjusted Present Value Method (APV(

Net Asset Valuation (NAV(

Comparable Company Analysis or Multiple Valuation Method

1. 1. 2. کاهش هزینه ها

هر ند کاهش هزینه ها ظاهراً ارتباطی با بازسازی دارائی های شرکت ندارد اما بطور غیر مستقیم ارتباط نزدیکی بین نوعو میزان دارائیها ملموس و غیر ملومس شرکت با هزینه های آن وجود دارد بطوری که کاستن از هزینه های زائد ، توان شرکت برای سرمایه گذاری در دارائیهای سرمایه ای و پر بازده را افزایش می دهد و با اهداف مصرح در این بخش یعنی افزایش سود آوری و گریز از ورشکستگی انطباق کامل دارد. هرچه میزان هزینه یک شرکت از میزان سود آن شرکت بیشتر باشد موجب زیان در آن شرکت خواهد و هرچه میزان هزینه کمتر از مقدار سود باشد موجب افزایش سرمایه می‌گردد. گاهی پیش بینی ها در مورد هزینه های یک شرکت درست از آب در نمی‌آید به همین دلیل لازم است که در هزینه ها صرفه‌جویی کنیم تا موجب ایجاد زیان در شرکت نشود.

مهمترین راهکارها برای کاهش هزینه ها عبارتند از:

الف – از طریق مدیریت نیروی انسانی

• کاهش حقوق پرداختی کارکنان
• بازنگری و بازبینی ساختار شغلی سازمان
• کاهش مزایای شغلی
• کاهش هزینه های هیئت مدیره
• هم ترازی پروژه ها و خدمات هم تراز با اهداف مالی شرکت
• اشتراک گذاری نیروی انسانی
• بهینه‌سازی سرویس رفت و برگشت پرسنل
• کاهش هزینه مهمان ها و بازدیدکنندگان
• کاهش هزینه مشاوره تخصصی
• مدیریت خرج پرسنل و کارشناسان
• تقویت و افزایش روحیه کار پرسنل
• آموزش بیشتر نیرو­ها و ایجاد نیروی متخصص
• کاهش سفر­های اضافی و کاهش هزینه زائد سفرها
• کاهش هزینه با استفاده از دورکاری
• استفاده از کارآموز جهت کاهش هزینه پرسنل
• با کارکنان‌تان در ارتباط باشید وروحیه کارکنان‌تان را حفظ کنید

ب -راهکارهای کاهش هزینه دفاتر و ساختمان های سازمان

• کاهش هزینه ها از طریق استفاده از دفتر کار اشتراکی
• استفاده از یک دفتر کوچک‌تر
• هزینه های تعمیر و نگهداری از ساختمان را کاهش دهید
• از منابع و امکانات بخش های مختلف سازمان به صورت اشتراکی استفاده کنید
• استفاده از مکان هایی با اجاره کمتر
• اجاره دادن فضای اضافی از محیط کار سازمان‌تان
• به حداقل رساندن مسافت طی شده ماشین‌آلات و استقرار درست ساختمان ها
  • کاهش هزینه لوازم اداری، ماشین آلات و تجهیزات

راه های زیادی از این طریق برای کاهش آموزش ها

 د-  راهکارهای کاهش هزینه لوازم اداری و تجهیزات

• خرید وسایل نقلیه و تعمیر و نگهداری درست آن به جای استفاده مکرر از موسسات حمل‌ونقل
• سعی کنید از طریق خرید اجناس دست دوم و چانه زدن قیمت را کاهش دهید
• اجاره تجهیزات و امکاناتی که به صورت موقت به آن­ها نیاز دارید
• به استفاده از سیستم های بدون کاغذ روی بیاورید و کاغذ را از سازمان‌تان حذف کنید
• کاهش هزینه ها با استفاده از خطوط تلفن مجازی به جای استفاده از خط تلفن سنتی
• خرید نرم افزارهایی که واقعاٌ به آن نیاز دارید مانند نر افزارهای مالی و هزینه برای ارتقای آن به جای هزینه برای نرم افزارهایی که کاربردی در سازمان ندارند
• کاهش هزینه ها از طریق خرید تجهیزات مرمت شده
• در انتها بر مصرف درست مواد اولیه و مواد مصرفی نظارت کنید