آشنائی اجمالی با FATF و مبارزه با پولشویی در جهان
بسمه تعالی
آشنائی اجمالی با FATF و مبارزه با پولشویی در جهان
نویسنده : بابک شکوری
کار گروه ویژه اقدام مالی، (Financial Action Task Force) سازمانی بیندولتی است که در سال ۱۹۸۹ با ابتکار گروه هفت کشور صنعتی برتر جهان با نگرش به سیاستهای توسعه برای مبارزه با پولشویی بنیاد شد.
این نهاد در سال ۲۰۰۱ به کارزار مبارزه با تأمین مالی تروریسم پیوست. دبیرخانه اِفاِیتیاِف در مقر سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در پاریس مستقر است.
در گذر زمان، فعالیتهای این گروه گستردهتر شد بطوریکه در سال ۲۰۱۲ مقولاتی مانند مقابله با تأمین تروریسم، تأمین مالی فعالیتهای مجرمانه و پولشویی با ارزهای دیجیتال نیز به حیطه وظائف این نهاد افزوده شد.
این نهاد میزان پیشرفت کشورهای عضو در زمینه پیادهسازی توصیههای مربوط به مبارزه با پولشوئی را رصد میکند و گزارشی در خصوص عملکرد کشورهای عضو منتشر می کند که در زمینه محاسبه ی ریسک سرمایه گذاری در کشورها بسیار مورد استناد قرار دارد. بر اساس همین رصد و نظارت، FATF کشورها را به سه دسته تقسیم کردهاست.
مهمترین تمرکز این نهاد بر مواردی مانند ، ممانعت از رد و بدل آزادانه نقدینگی های حاصل از قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان ، برداری نوین، قاچاق سلاح وتروریسم وکلاهبرداریهای مالی از طریق سیستم بانکی داخلی و بین المللی قرار دارد.
- یک دسته کشورهایی هستند که از نظر این گروه کاملاً بر توصیههای این گروه منطبق بوده و آنها را اجرا کردهاند. این گروه بیشتر کشورهای توسعهیافته هستند.
- گروه دوم کشورهایی هستند که در حال پیشرفت و تطبیق با استانداردهای مشخص شده هستند. دسته آخر کشورهایی هستند که همکاری با این گروه نداشتند و بنابراین از نظر گروه، آنان کشورهای دارای خطر پولشویی و تأمین مالی تروریسم هستند. این دسته خود به دو دسته تقسیم میشوند. یک دسته کشورهایی که علیه آنها «اقدام متقابل» انجام نمیشود. دسته دیگر آنهایی هستند که علاوهبر بودن در فهرست سیاه علیهشان اقدام متقابل نیز صورت میگیرد.
اکنون در میان ۱۹۰ کشور موجود، ۱۸۸ کشور جهان حداقل دو کنوانسیون اساسی افایتیاف را پذیرفته و به اجرا گذاشتهاند، اما ایران و کره شمالی به دلیل نپذیرفتن هیچکدام از کنوانسیونهای آن، در فهرست سیاه افایتیاف قرار دارند.
FATF دارای یک دستورالعمل ۴۰ مادهای است که کلیه جنبههای مبارزه با پولشویی را دربرمی گیرد. از آغاز به فعالیت کارگروه FATF، مشخص بود که کشورهای عضو این اتحادیه دارای نظامهای مالی و قانونی متفاوت با یکدیگر میباشند و نمیتوانند معیارهای یکسانی داشته باشند و برای مبارزه با پولشویی از رفتار یکسانی پیروی کنند؛ بنابراین، دستورالعمل اجرایی اتحادیه FATF به صورتی نوشته شدهاست که هم قابل اجرا توسط همه اعضا باشد و هم اینکه مبادلات پولی قانونی کشورهای عضو را محدود نکند و مانع توسعه اقتصادی کشورها نشود.
شیوه های اجرائی FATF در مبارزه با پولشوئی
همانطور که گفته شد ، FATF تنها از طریق ارائه رهنمود و مشاوره به کشورهای عضو در خصوص روشهای مختلف پولشوئی در مبارزه با این پدیده ناپسند فعال است و نحوه عملی اجرای توصیه های این نهاد بر عهده سیستمهای قضائی کشور های عضو گذارده شده . به دیگر سخن کارگروه اقدام مالی یا FATF نیروی ضابط قضائی در اختیار ندارد .
مهمترین راهکاری اجرایی این نهاد عبارتند از :
- رصد شیوه های پولشوئی و تامین مالی تروریسم
- توصیه برای ارتقای استانداردهای بانکداری و مالی جهت جلوگیری از سو استفاده از نظام بانکی برای انتقال نقدینگی حاصل از اقدامات تبهکارانه و مجرمانه
- ارائه توصیه در خصوص دقت در احتمال سواستفاده از رمز ارزها برای انتقال پولهای کثیف و تامین مالی تروریسم
- انتشار گزارش منظم درباره میزان همکاری کشورها با توصیه های ضد پولشوئی و اعلام نام کشور هایی که در برآورده سازی انتظارات نهاد کم کاری داشته اند
چرا همکاری با FATF مهم است؟
توصیههای این کارگروه از سوی بسیاری از کشورهای دارای قدرت اقتصادی جدی گرفته میشود و در تصمیم گیریهای آنها رای سرمایه گذاری خارجی موثر است.
اگر کشوری در لیست خاکستری و سیاه FATF قرار بگیرد، شانس ادغام در نظام بانکی جهانی را از دست خواهد داد. کاهش مبادلات تجاری بینالمللی، تحریمهای اقتصادی از سوی صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی، ADB و البته سایر کشورها و همچنین افزایش ریسک جذب سرمایه گذاری خارجی از دیگر پیامدهای قرار گرفتن در لیست سیاه و خاکستری است.
